मध्यावधि चुनावअघि ट्रम्पलाई झट्काः इरान युद्ध रोक्न आफ्नै पार्टीका सिनेटरले गरे विद्रोह

एजेन्सी : अमेरिकी कांग्रेसले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको इरानविरुद्धको सैन्य अभियानमाथि प्रश्न उठाउँदै ऐतिहासिक कदम चालेको छ।

रिपब्लिकनहरूको बहुमत रहेको अमेरिकी सिनेटले ट्रम्प प्रशासनलाई इरानसँगको युद्ध रोक्न वा थप सैन्य कारबाही अघि बढाउनुअघि कांग्रेसको स्पष्ट स्वीकृति लिन आग्रह गर्ने प्रस्ताव पारित गरेको हो।

मंगलबार भएको मतदानमा केही रिपब्लिकन सिनेटरहरूले आफ्नै पार्टीको नेतृत्वविरुद्ध उभिँदै डेमोक्र्याट सांसदहरूसँग मिलेर प्रस्तावको समर्थन गरे।

यसअघि यही प्रस्ताव अमेरिकी प्रतिनिधिसभाबाट पनि पारित भइसकेको थियो। सन् १९७३ मा युद्ध अधिकार ऐन लागू भएयता कुनै राष्ट्रपतिलाई सैन्य कारबाही अन्त्य गर्न आग्रह गर्ने प्रस्ताव कांग्रेसका दुवै सदनबाट पारित भएको यो पहिलो घटना हो।

यद्यपि उक्त प्रस्ताव कानुनी रूपमा बाध्यकारी भने छैन। समवर्ती प्रस्ताव भएकाले यसलाई राष्ट्रपतिको हस्ताक्षरका लागि पठाइँदैन र यसले प्रत्यक्ष कानुनी प्रभाव पनि पार्दैन। तर यसले कांग्रेसको धारणा र जनमतलाई स्पष्ट रूपमा अभिव्यक्त गर्ने भएकाले यसको राजनीतिक महत्व ठूलो मानिएको छ।

प्रस्ताव पारित भएपछि राष्ट्रपति ट्रम्पले भने सिनेटको निर्णयलाई अर्थहीन भन्दै आलोचना गरेका छन् । ट्रम्पले आफू इरानमाथि रणनीतिक रूपमा दबाब बढाइरहेको अवस्थामा सिनेटले यस्तो कदम चालेर आफ्नो कामलाई अझ जटिल बनाएको टिप्पणी गरेका छन्। उनले परिस्थितिलाई नियन्त्रणमा ल्याएर आफ्नो लक्ष्य हासिल गर्ने दाबीसमेत गरेका छन्।

यो घटनाक्रम त्यस्तो समयमा भएको हो जब इरानसँगको युद्ध अमेरिकी जनतामाझ अलोकप्रिय बन्दै गएको छ। युद्धका कारण अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजार प्रभावित भएको छ भने इन्धनको मूल्यवृद्धिले अमेरिकी उपभोक्तामाथि प्रत्यक्ष असर पारेको छ। यही कारण ट्रम्प प्रशासनमाथि युद्ध अन्त्य गरी कूटनीतिक समाधान खोज्न दबाब बढ्दै गएको जनाइएको छ । 

मध्यपूर्व मामिलाकी विश्लेषक लौरा ब्लुमेनफेल्डका अनुसार यो प्रस्ताव कानुनी रूपमा राष्ट्रपतिको हात बाँध्ने खालको नभए पनि अमेरिकी जनताको असन्तुष्टि र कांग्रेसभित्र बढ्दो चिन्ताको संकेत हो। उनका अनुसार यो कदमले ह्वाइट हाउसमाथि युद्ध अन्त्यका लागि राजनीतिक दबाब थप बढाएको छ।

सिनेटमा भएको मतदानमा रिपब्लिकन सिनेटरहरू र्यान्ड पल, लिसा मुर्कोव्स्की, सुसन कोलिन्स र बिल क्यासिडीले डेमोक्र्याटहरूसँग मिलेर प्रस्तावको समर्थन गरेका थिए। अर्कोतर्फ, डेमोक्र्याट दलका एकमात्र सिनेटर जोन फेटरम्यानले भने प्रस्तावको विपक्षमा मतदान गरे।

ह्वाइट हाउसले भने प्रस्तावको औचित्यमाथि प्रश्न उठाएको छ। प्रशासनका एक अधिकारीका अनुसार गत अप्रिल ७ मा अमेरिका र इरानबीच युद्धविराम लागू भइसकेकाले अहिले सक्रिय युद्ध अवस्था नरहेको र अमेरिकी सेना फिर्ता बोलाउनुपर्ने अवस्था पनि नरहेको दाबी गरिएको छ। साथै, दुई रिपब्लिकन सिनेटर अनुपस्थित रहेकाले मात्र प्रस्ताव पारित हुन सकेको ह्वाइट हाउसको भनाइ छ।

यो मतदानलाई आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचनको सन्दर्भमा पनि महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। हाल रिपब्लिकन पार्टीले कांग्रेसका दुवै सदनमा सामान्य बहुमत कायम राखेको छ। तर ट्रम्पका केही नीतिहरूमा आफ्नै पार्टीभित्रबाट असन्तुष्टि देखिन थालेको संकेत यो मतदानले दिएको विश्लेषण गरिएको छ।

यसैबीच, पेन्टागनले इरानसँगको सैन्य अभियानका लागि थप करिब ८० अर्ब अमेरिकी डलर बजेटको माग कांग्रेससमक्ष प्रस्तुत गरेको छ। अमेरिकी कानुनअनुसार कुनै पनि सैन्य कारबाही ६० दिनभन्दा बढी समयसम्म सञ्चालन गर्न कांग्रेसको स्वीकृति आवश्यक हुन्छ। यद्यपि ट्रम्प प्रशासनले अप्रिलमा भएको युद्धविरामपछि उक्त समयसीमा पुनः सुरु भएको तर्क गर्दै आएको छ।

हाल अमेरिका र इरानबीच युद्धविराम कायम रहेको छ। गत साता दुवै देशका राष्ट्रपतिहरूले हस्ताक्षर गरेको समझदारीपत्रअनुसार इरानको आणविक कार्यक्रम अन्त्य गर्ने विषयमा व्यापक सम्झौता गर्न दुई देशलाई ६० दिनको समय दिइएको छ। यस अवधिमा कूटनीतिक वार्तामार्फत दीर्घकालीन समाधान खोज्ने प्रयास जारी रहने अपेक्षा गरिएको छ।